Διεθνείς δραστηριότητες

 

A hand holding a globeΟι πιθανοί κίνδυνοι από τα νανοϋλικά αποτελούν αντικείμενο διεθνών συζητήσεων εδώ και πάνω από μια δεκαετία. Ταυτόχρονα, τα κοινωνικά οφέλη από τις λύσεις που παρέχει η νανοτεχνολογία είναι εξίσου ενδιαφέροντα για τους ερευνητές και τους φορείς χάραξης πολιτικής.

Το θέμα της ασφάλειας των νανοϋλικών αποτελεί αντικείμενο συζητήσεων σε διάφορα διεθνή φόρα: ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) και ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) συμβάλλουν όλοι στην εξέλιξη των γνώσεων για τα συγκεκριμένα υλικά.

Η συζήτηση εστιάζει κυρίως σε τρόπους για την ασφαλή χρήση και χειρισμό των νανοϋλικών ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν τα οφέλη της νανοτεχνολογίας.

 

ΟΟΣΑ

Ο ΟΟΣΑ εφαρμόζει ένα μακροχρόνιο πρόγραμμα διαχείρισης των χημικών προϊόντων και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην εναρμόνιση των κανονιστικών μεθόδων για τις δοκιμές και την αξιολόγηση της επικινδυνότητας των χημικών προϊόντων. Τα κύρια μέσα σε αυτήν τη διαδικασία ήταν οι διεθνώς συμφωνηθείσες κατευθυντήριες γραμμές για τις δοκιμές και οι αρχές της ορθής εργαστηριακής πρακτικής (ΟΕΠ).

Από τον συνδυασμό των εν λόγω μέσων προέκυψαν οι όροι βάσει των οποίων όταν μια δοκιμή εκτελείται σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις δοκιμές αναγνωρίζεται από τις αρχές χωρών που είναι συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας περί αμοιβαίας αποδοχής δεδομένων (ΑΑΔ). Η ΑΑΔ αποτελεί ένα νομικά δεσμευτικό μέσο το οποίο διευκολύνει τη διεθνή αποδοχή πληροφοριών που σχετίζονται με την κανονιστική αξιολόγηση της ασφάλειας των χημικών προϊόντων. Με αυτόν τον τρόπο μειώθηκε σημαντικά το κόστος εκτέλεσης δοκιμών και ο αριθμός των ζώων που απαιτούνται για τους σκοπούς των δοκιμών.

Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος της νομοθεσίας για τα χημικά προϊόντα στις εκβιομηχανισμένες χώρες όλου το κόσμου στηρίζεται στα αποτελέσματα του προγράμματος του ΟΟΣΑ για τα χημικά προϊόντα. Το ίδιο ισχύει για την αξιολόγηση της επικινδυνότητας των νανοϋλικών. Η σύσταση του Συμβουλίου του ΟΟΣΑ του 2013 για την αξιολόγηση και τις δοκιμές ασφάλειας των παρασκευαζόμενων νανοϋλικών αναφέρει ότι τα υπάρχοντα διεθνή και εθνικά κανονιστικά πλαίσια για τα χημικά προϊόντα είναι κατάλληλα για τη διαχείριση των κινδύνων που σχετίζονται με τα παρασκευαζόμενα νανοϋλικά. Ωστόσο, σημειώνεται επίσης ότι τα εν λόγω πλαίσια, καθώς και άλλα συστήματα διαχείρισης, ενδέχεται να χρειάζονται περαιτέρω προσαρμογή ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές ιδιότητες των παρασκευαζόμενων νανοϋλικών.

Το 2006, ο ΟΟΣΑ δημιούργησε την ομάδα εργασίας για τα παρασκευαζόμενα νανοϋλικά (WPMN) με σκοπό τη διεξαγωγή συζητήσεων με θέμα την αξιολόγηση της επικινδυνότητας και των κινδύνων που ενέχουν τα νανοϋλικά. Το μέχρι τώρα κύριο αποτέλεσμα ήταν η αξιολόγηση του τρόπου εφαρμογής των υφιστάμενων κατευθυντήριων γραμμών του ΟΟΣΑ για τις δοκιμές σε 11 ευρέως χρησιμοποιούμενα νανοϋλικά. Καταβλήθηκαν σημαντικές προσπάθειες για την υλοποίηση του έργου και κατά τη διάρκειά του εκπονήθηκαν περισσότερες από 700 μελέτες. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν από τον ΟΟΣΑ το 2015.

 

ΠΟΥ

Η ΠΟΥ εξετάζει τον κίνδυνο που ενέχουν τα χημικά προϊόντα για τους πληθυσμούς σε παγκόσμιο επίπεδο. Όσον αφορά τα νανοϋλικά, η ΠΟΥ εστιάζει στις πιθανές επιδράσεις της έκθεσης των εργαζομένων σε αυτά.

Η ΠΟΥ αναπτύσσει κατευθυντήριες γραμμές με τίτλο "Protecting Workers from Potential Risks of Manufactured Nanomaterials" («Προστασία εργαζομένων από πιθανούς κινδύνους που ενέχουν τα παρασκευαζόμενα νανοϋλικά»). Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές έχουν στόχο να βελτιώσουν την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων που ενδέχεται να εκτεθούν σε νανοϋλικά στο πλαίσιο ποικίλων παραγωγικών και κοινωνικών περιβαλλόντων.

Οι κατευθυντήριες γραμμές θα ενσωματώνουν πληροφορίες που προκύπτουν από την αξιολόγηση και τη διαχείριση κινδύνων και θα παρέχουν συστάσεις για τη βελτίωση της ασφάλειας στην εργασία και την προστασία της υγείας των εργαζομένων που χειρίζονται νανοϋλικά σε όλες τις χώρες, ιδιαίτερα σε χώρες με χαμηλά και μέσα εισοδήματα.

 

Ινστιτούτο των Ηνωμένων Εθνών για την Εκπαίδευση και την Έρευνα (UNITAR) και Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP)

Τα UNEP και UNITAR επικεντρώνονται στην ανάπτυξη ικανοτήτων μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών.

Σε συνεργασία με το Διοργανικό Πρόγραμμα Ορθής Διαχείρισης Χημικών Προϊόντων (IOMC), την τελευταία πενταετία διοργανώθηκαν διάφορα περιφερειακά εργαστήρια με σκοπό την ενίσχυση των γνώσεων σχετικά με τους τρόπους αξιολόγησης και διαχείρισης των κινδύνων που ενέχουν τα εν λόγω υλικά σε εθνικό επίπεδο.

Επίσης, τα εργαστήρια αυτά αποτέλεσαν για ορισμένες χώρες ευκαιρία να ενισχύσουν οικονομικά τις ικανότητες των αναπτυσσόμενων χωρών ώστε να διαχειρίζονται θέματα σχετικά με την ασφαλή χρήση των νανοϋλικών.

 

Στρατηγική προσέγγιση για τη διεθνή διαχείριση των χημικών ουσιών (SAICM)

Πρόκειται για ένα πλαίσιο πολιτικής με σκοπό την προαγωγή της ορθής διαχείρισης χημικών προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο. Συνδέεται στενά με τους στόχους που συμφωνήθηκαν στην Παγκόσμια Διάσκεψη για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (WSSD) που έλαβε χώρα το 2002 στο Γιοχάνεσμπουργκ.

Ένας από αυτούς τους στόχους αφορά άμεσα τα χημικά προϊόντα. Αναφέρει τα εξής: «έως το 2020, όλα τα χημικά προϊόντα θα πρέπει να παράγονται και να χρησιμοποιούνται με τρόπο που μειώνει σημαντικά τον αρνητικό αντίκτυπο στους ανθρώπους και στο περιβάλλον».

Στο πλαίσιο της SAICM επιτεύχθηκε συμφωνία για ένα «Παγκόσμιο Πρόγραμμα Δράσης» με σκοπό την ανάπτυξη στρατηγικής προσανατολισμένης στην επίτευξη των στόχων της WSSD. Το εν λόγω πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης δράσεις για τα νανοϋλικά καθώς και, για παράδειγμα, τον μόλυβδο σε χρώματα, τις ουσίες που προκαλούν ενδοκρινικές διαταραχές και τα παρασιτοκτόνα. Στο πλαίσιο της SAICM οι νανοτεχνολογίες και τα παρασκευαζόμενα νανοϋλικά έχουν αναγνωριστεί ως αναδυόμενο θέμα που χρήζει χάραξης πολιτικής.

Categories Display