Działalność międzynarodowa

 

A hand holding a globePotencjalne zagrożenia związane z nanomateriałami są przedmiotem dyskusji prowadzonych na całym świecie od ponad dziesięciu lat. Jednocześnie nanotechnologia i potencjalne korzyści społeczne z nią związane budzą ogromne zainteresowanie naukowców i decydentów.

Globalna debata na temat bezpieczeństwa nanomateriałów odbywa się na kilku międzynarodowych forach, m.in. w Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), przyczyniając się do rozwoju wiedzy na ich temat.

Nacisk kładzie się przede wszystkim na bezpieczeństwo posługiwania się nanomateriałami, by zoptymalizować korzyści związane z wykorzystaniem nanotechnologii.

 

OECD

OECD realizuje długoterminowy program zarządzania chemikaliami i odgrywa zasadniczą rolę w harmonizacji metod regulacyjnych w zakresie testowania i oceny zagrożeń związanych z chemikaliami. Podstawowymi narzędziami są w tym obszarze obowiązujące na całym świecie wytyczne dotyczące testów i zasady dobrej praktyki laboratoryjnej (Good Laboratory Practice, GLP).

Wspólnie stworzono warunki, w których test przeprowadzony zgodnie z wytycznymi przyjętymi przez OECD jest uznawany przez władze we wszystkich krajach, które podpisały porozumienie o wzajemnym uznawaniu danych (mutual acceptance of data, MAD). MAD jest prawnie wiążącym instrumentem ułatwiającym międzynarodowe uznawanie informacji na potrzeby wymaganej przepisami oceny bezpieczeństwa chemikaliów. Dzięki temu znaczne obniżono koszty wykonywania testów i zmniejszono liczbę zwierząt uczestniczących w badaniach.

Wiele obowiązujących obecnie przepisów dotyczących chemikaliów w krajach uprzemysłowionych na całym świecie opiera się na wynikach Programu Chemicznego OECD. Dotyczy to również oceny zagrożeń związanych z nanomateriałami. Zalecenie Rady OECD z 2013 r. dotyczące testowania i oceny bezpieczeństwa wytwarzanych nanomateriałów stanowi, że obowiązujące międzynarodowe i krajowe ramy regulacyjne dotyczące chemikaliów umożliwiają zarządzanie ryzykiem związanym z produkowanymi nanomateriałami. Należy przy tym zauważyć, że te ramy i inne systemy zarządzania mogą wciąż wymagać stosownych zmian, które uwzględniają specyfikę poszczególnych rodzajów nanomateriałów.

Aby umożliwić dyskusję na temat zagrożeń i oceny ryzyka związanego z nanomateriałami, OECD powołała w 2006 r. Grupę Roboczą ds. Produkowanych Nanomateriałów (Working Party on Manufactured Nanomaterials, WPMN). Przedmiotem dotychczasowych rozważań były możliwości zastosowania istniejących wytycznych OECD dotyczących testów w odniesieniu do 11 powszechnie używanych nanomateriałów. W projekt intensywnie zaangażowało się wiele osób, a jego rezultatem było ponad 700 opracowań na ten temat Wyniki zostały opublikowane przez OECD w 2015 r.

 

WHO

WHO zajmuje się badaniem ryzyka i wpływu chemikaliów na populacje na poziomie globalnym. W odniesieniu do nanomateriałów, WHO koncentruje się na potencjalnych skutkach narażenia na nie pracowników.

WHO opracowuje wytyczne dotyczące „Ochrony pracowników przed potencjalnymi zagrożeniami związanymi z produkowanymi nanomateriałami”. Wytyczne przyjęto z myślą o poprawie ochrony zdrowia w zakładach pracy oraz bezpieczeństwie pracowników narażonych na kontakt z nanomateriałami w poszczególnych środowiskach produkcyjnych i społecznych.

Wytyczne obejmą elementy oceny ryzyka i zarządzania ryzykiem, a także zalecenia dotyczące poprawy bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia pracowników korzystających z nanomateriałów we wszystkich krajach, zwłaszcza w krajach o niskich i średnich dochodach.

 

Instytut Narodów Zjednoczonych ds. Szkolenia i Badań (UNITAR) i Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP)

UNEP i UNITAR koncentrują się na budowaniu potencjału poprzez współpracę krajów rozwiniętych i rozwijających się.

W ciągu ostatnich pięciu lat wspólnie z Międzynarodowym Programem Zarządzania Chemikaliami (Inter-Organisation Programme for the Sound Management of Chemicals, IOMC) zorganizowano kilka regionalnych warsztatów dotyczących przeprowadzania ocen ryzyka i zarządzania ryzykiem związanym z nanomateriałami na poziomie krajowym.

Warsztaty były również okazją do tego, aby wspomóc finansowo kraje rozwijające się w budowaniu ich potencjału w zakresie bezpiecznego stosowania nanomateriałów.

 

Strategiczne podejście do międzynarodowego zarządzania chemikaliami (SAICM)

SAICM to ramy polityczne promujące należyte zarządzanie chemikaliami na poziomie globalnym. SAICM jest ściśle powiązane z celami przyjętymi podczas Światowego Szczytu w sprawie Zrównoważonego Rozwoju (World Summit on Sustainable Development, WSSD) w Johannesburgu w 2002 r.

Jeden z tych celów dotyczy właśnie substancji chemicznych. Brzmi on następująco: „do 2020 r. wszystkie chemikalia powinny być wytwarzane i stosowane w sposób prowadzący do minimalizacji istotnych negatywny skutków dla zdrowia człowieka i środowiska”.

W ramach SAICM osiągnięto porozumienie w sprawie „Globalnego planu działań” i opracowania strategii służącej osiągnięciu celów WSSD. Plan ten obejmuje również działania dotyczące nanomateriałów, a także kwestie zawartości ołowiu w farbach, związków zaburzających wydzielanie dokrewne i pestycydów. Nanotechnologie i produkowane nanomateriały zostały zidentyfikowane przez SAICM jako nowe zagadnienie polityczne.

Categories Display